vrnjacka banja

U periodu koji je prethodio balkanskim ratovima, u banji dolazi do prvih jasno vidljivih promena i modernizacije. Tada je izgrađena pruga Stalać-Požega, koja je Vrnjačku Banju povezala sa većinom velikih gradova Srbije.

Do kraja 19-og veka, u Vrnjačkoj Banji otvoreno je 15 pansiona sa ukupno 250 soba, ali su ovi objekti veoma brzo porušeni s obzirom da nisu zadovoljavali osnovne uslove propisane zakonom. Nakon rušenja prvih banjskih pansiona, svako sledeći ko je želeo da gradi u banji, morao je da ispuni tehničke uslove i pristupi izgradnji savremenih objekata. Tako je 1906. godine u banji izgrađen prvi moderni hotel, hotel “Sotirović”.

Tokom Prvog svetskog rata u banji se nalazilo više savezničkih bolnica, i ovo je svakako bio period stagnacije u njenom razvoju ako se izuzme pronalaženje izvora Snežnik 1916. godine, za šta  su zaslužni austrougarski oficiri.

Banja oživljava do kraja 30-ih godina 20-og veka. Neki kapitalni projekti su tada sprovedeni u delo, kaptirano je više izvora, sagrađeno kupatilo, više sanatorijuma, radilo se ubrzanim tempom na uređivanju vrnjačkog parka, a ugledni ljudi iz Srbije, Vrnjačku Banju učinili su mondenskim centrom i okupljalištem za društvenu elitu iz cele Evrope. Celokupna atmosfera blagotvorno je delovala na razvoj ove banje, koja je vrlo brzo, tačnije 1835. godine, zabeležila rekordnu posetu turista od čak 28.080 turista, što joj je donelo titulu najposećenijeg turističkog mesta u tadašnjoj Jugoslaviji. Iste godine osnovano je i turističko društvo “Goč”, a neposredno pre toga donesen je zakon o banjama, koji je izvršio katgorizaciju pansiona i vila.

Drugi svetski rat, imao je razorni uticaj na Vrnjačku Banju, kao u ostalom i na mnogo toga drugog. Od njegovih posledica ona se oporavljala više od decenije. Tokom ovog rata, mnoge njene velelepne vile su pretrpele velika oštećenja, ili bile uništene, te po završetku rata, Vrnjačka Banja više nije ličila na mesto u kojem se samo nekoliko godina ranije okupljala ne samo srpska već i evropska elita. Nekada eksluzivni banjski objekti više nisu bili u funkciji. Država je u Vrnjačku Banju slala ratne invalide o svom trošku, što je dodatno degradiralo status banje, dok se u nju istovremeno nije ulagalo.

Svoj ponovni procvat Vrnjačka Banja doživljava pedesetih i šezdesetih godina 20-og veka. Tada se obnavlja interesovanje za Vrnjačku Banju i započinje njena rekonstrukcija i modernizacija, koja ju je učinila onim što ona i dan danas jeste : Kraljicom srpskog turizma.